22° Açık

İkinci Yeni’nin kapısını açan şair: Turgut Uyar

İkinci Yeni’nin kıymetli şairlerinden biri olan şair Turgut Uyar, vefatının 36. yılında anılıyor. Türk edebiyatına sayısız eser kazandıran ve …
Kültür Sanat - Ağustos 22, 2021 3:10 am A A

İkinci Yeni’nin kıymetli şairlerinden biri olan şair Turgut Uyar, vefatının 36. yılında anılıyor. Türk edebiyatına sayısız eser kazandıran ve “İkimiz birden sevinebiliriz göğe bakalım” diye başlayan ‘Göğe Bakma Durağı’ şiiriyle herkese ‘göğü hatırlatan’ şair Turgut Uyar 22 Ağustos 1985’de ömrünü yitirmişti.

Uyar, mutsuzluğu, umudu, ayrılığı, kavuşmayı, hasreti, hüznü ancak en çok da insanı anlatan şiirleriyle tanındı.

İşte şiirleri ve hayatıyla usta şair Turgut Uyar…

TURGUT UYAR KİMDİR?

Hayri Beyefendi ile Fatma Hanım’ın oğlu olarak 4 Ağustos 1927’de Ankara’da dünyaya gelen Uyar, İstanbul ve Eskişehir’deki ilkokul yıllarında manzumeler yazmaya başladı.

Uyar, Konya Askeri Ortaokulu ve Bursa Askeri Lisesi’nde aldığı eğitimin akabinde 1947’de Askeri Memurlar Okulu’ndan mezun oldu.

İşçi subayı olarak Posof’a tayin edilen şair, Terme Askerlik Şubesi ve akabinde üsteğmen olarak Kara Kuvvetleri Komutanlığı İşçi Dairesi Başkanlığı’nda çalıştı.

“YAD” ŞİİR MÜSABAKASINDA İKİNCİLİK KAZANDI

Birinci şiiri “Yad” 1947’de Yedigün mecmuasında yayımlanan Uyar, Kaynak mecmuasının 1948’de açtığı şiir müsabakasında ikincilik kazandı.

Uyar’ın birinci kitabı “Arz-ı Hal” 1949’da, ikinci kitabı “Türkiyem” 1952’de, üçüncü kitabı “Dünyanın En Hoş Arabistanı” ise 1959’da okuyucuyla buluştu. Usta şairin birinci 2 kitabındaki şiirleri hece şiirinin ve Orhan Veli Kanık tesirinin algılandığı birinci devir şiirleri olarak bilindi.

“Arz-ı Hal” kitabında yer alan “Yalağuz” şiirinde, “yalnız” sözünü 18. yüzyıl Türkçesindeki karşılığıyla “yalağuz” olarak kullanan Uyar, şiirlerinde sık sık “kendini kalabalıkların içinde yalnız hissetme” hissini işledi.

Kentleşme sürecinin birey üzerindeki tesirlerine de şiirlerinde yer veren Uyar’ın 3. kitabında edebiyatseverlerin beğenisine sunduğu “Göğe Bakma Durağı” aldı şiir, çağdaş yapısı ve sesinin yanı sıra modernist yaklaşımlarla yeni imgeler kurma özelliğiyle beğeni topladı.

ŞİİRLERİNDE AŞK, AYRILIK VE VEFAT TEMLERİNİ İŞLEDİ

Gerek öz gerekse biçim bakımından daima değişen, halk şiirinden divan şiirine geniş bir kültür birikimini kıymetlendiren Uyar, şiirlerinde aşk, ayrılık, mevt temlerini ve etraftan aldığı izlenimleri işledi.

Ece Ayhan, Sezai Karakoç, Edip Cansever ve Cemal Süreya üzere şairlerin içinde olduğu “İkinci Yeni” akımına katılan şairin “Efendimiz Acemilik” ve “Çıkmazın Güzelliği” üzere yazıları Türk şiirinin bir periyodunun anlaşılmasında başvurulan temel metinler ortasına girdi.

Uyar, bir röportajında “İkinci Yeni” akımındaki şairlere ait “Biz mısra döktürmeye özenmedik. Bir durumu en yeterli anlatmak, kimi vakit şiirden vazgeçmek kıymetine en yeterli anlatmak, nasıl mümkünse onu denedik.” tabirini kullandı.

Turgut Uyar, Abdülhak Hamid Tarhan’dan Orhan Veli Kanık’a kadar geçen süreci, her şairin bir şiirini temel alarak incelemeye tabi tuttu. Kitap ve yazıları Varlık, Yeditepe, Pazar Postası, Dost, Değişim, Türk Lisanı, Yedigün, Kaynak, Şimdilik, Forum, Yeni Mecmua, Hürriyet Şov, Milliyet Sanat, Düşün, Devir ve Papirüs mecmualarında yayımlandı.

ŞİİRLERİ İNGİLİZCE, FRANSIZCA VE SIRPÇAYA ÇEVİRİ EDİLDİ

Hüseyin Cöntürk’ün çıkardığı “Dönem” isimli mecmuanın kurucuları ortasında da yer alan Uyar’ın şiirleri İngilizce, Fransızca ve Sırpçaya da çeviri edildi.

Zarurî hizmetini tamamladıktan sonra ordudan ayrılan Uyar, Ankara’da, SEKA İrtibat Ofisi’nde ve Sanayi Bakanlığında memur olarak vazife yaptı ve emekli olduktan sonra İstanbul’a yerleşti.

Yezdan Şener ile birinci evliliğinden Semiramis, Şeyda ve Tunga isimli çocukları dünyaya gelen şairin, müellif Tomris Uyar ile yaptığı ikinci evlilikten Turgut isimli dördüncü bir çocuğu daha oldu.

ÇEŞİTLİ MÜKAFATLAR ALDI

“Tütünler Islak” kitabı 1963 Yeditepe Şiir Armağanı’nı alan Uyar, Tomris Uyar ile Lucretius’tan yaptığı “Evrenin Yapısı” çevirisiyle 1975 Türk Lisan Kurumu Çeviri Ödülü’ne layık görüldü.

Şairin “Kayayı Delen İncir” isimli kitabı 1983 Behçet Necatigil Şiir Mükafatı, yeni şiirlerinin eklendiği ve tüm şiirlerini toplayan “Büyük Saat” yapıtı de 1984 Sedat Simavi Vakfı Edebiyat Ödülü’ne bedel bulundu.

Toplam 9 şiir kitabına imza atan Uyar’ın bütün şiirleri 1984’te “Büyük Saat” kitabında bir ortaya getirildi.

İnceleme alanında “Bir Şiirden” ve tenkit kısmında “Sonsuz ve Öbürü” yapıtlarını de okuyucuyla buluşturan Uyar, 22 Ağustos 1985’te siroz hastalığından öldü.

Kültür Sanat - 3:10 am A A
BENZER HABERLER

YORUM BIRAK

YORUMLAR

Hiç yorum yapılmamış.