• Çar. Kas 25th, 2020

Haberci Adam

İlkeli ve Dürüst Habercilik

Eski Adalet Bakanı Prof. Dr. Hikmet Sami Türk yazdı: ‘Danıştay’ın Ayasofya kararı yanlıştır’

“İdari Yargılama Adabı Kanunu’nun 15. unsuru 1. fıkrasının (b) bendine nazaran tıpkı kanunun 14. unsurunun 3. fıkrasının (c) ve (e) bentlerindeki ‘Ehliyet’ ve ‘Süre aşımı’ istikametinden reddi gereken bir davanın kabulü ile altında Cumhuriyetin kurucusu Kemal Atatürk’ün imzası bulunan bir Bakanlar Şurası Kararnamesi’nin iptali yanlıştır.”

Ayasofya Camii’nin müzeye çevrilmesine ait 24.11.1934 tarih ve 2/1589 sayılı İcra Vekilleri Heyeti (Bakanlar Kurulu) Kararnamesi, Danıştay 10. Dairesi’nin açıklanan 2.7.2020 tarih ve E. 2016/16015, K. 2020/2595 sayılı kararı ile iptal edilmiştir. Bu mevzuda eski Adalet Bakanı Prof. Dr. Hikmet Sami Türk, yazılı bir kıymetlendirme yaptı:

İPTAL DAVASI AÇILABİLİR

“Altında Reisicumhur Kemal Atatürk, Başvekil İsmet İnönü ve 11 vekilin, bu arada Adliye Vekili Şükrü Saracoğlu, Dahiliye Vekili Şükrü Kaya, Maarif Vekili Abidin Özmen ve İktisat Vekili Celâl Bayar’ın imzaları bulunan 24.11.1934 tarih ve 2/1589 sayılı İcra Vekilleri Heyeti (Bakanlar Kurulu) Kararnamesi’nin hedefi, Bizanslılardan kalma bir kilise olan, İstanbul’un Türkler tarafından fethinden sonra camiye dönüştürülen, bu hedefle minareler eklenen ve birtakım çevresel değişiklikler yapılan, Osmanlı ve Cumhuriyet periyotlarında çeşitli onarımlardan geçen Ayasofya’yı âlemşümul bir açılımla tüm insanlığın sahip çıkacağı eşsiz bir kültür ve sanat ürünü olarak müzeye çevirmekti.

86 yıl sonra bu mevzudaki Bakanlar Şurası Kararnamesi’nin Danıştay 10. Dairesi’nce iptali, tüm insanlık âlemine yönelik bu iletinin anlaşılmaması bir yana, dava koşulları bakımından reddi gereken bir iptal davasının kabul edilerek davacının istemi doğrultusunda verilmiş bir karar niteliğindedir. İdari Yargılama Tarzı Kanunu’nun 12. hususuna nazaran, ‘İlgililer, haklarını ihlal eden bir idari süreç binaenaleyh Danıştay’a iptal davası’ açabilirler.

Birebir kanunun 14. hususunun 3. fıkrasına nazaran dava dilekçeleri ‘Danıştay’da daire liderinin görevlendireceği bir tetkik hâkimi tarafından’ çeşitli cephelerden incelenir. Bunlar arasında (c) ve (e) bentlerine nazaran ‘Ehliyet’ ve ‘Süre aşımı’ da vardır.

HUKUKSAL İSTİKRARDAN BAHSEDİLEMEZ

Hadisede davacı, Mütemadi Vakıflar, Tarihi Eserler ve Etrafa Hizmet Derneği’dir. 86 yıl evvel Bakanlar Kurulu’nca verilmiş bir kararla, büyük bir olasılıkla o tarihte şimdi kurulmuş dahi olmayan bu derneğin hangi hakkının ihlal edildiği görünür değildir. Binaenaleyh davacının bu türlü bir iptal davası açma ehliyeti yoktur.

İdari Yargılama Yolu Kanunu’nun 12. hususuna nazaran, ‘Dava açma vadesi, şahsi kanunlarında başka vade gösterilmeyen hallerde Danıştay’da ve yönetim duruşmalarında altmış gündür.’ Vukuatta Danıştay 10. Dairesi’nce iptal edilen Bakanlar Konseyi kararı üzerinden 60 gün değil, 86 yıl geçmiştir. 10. Daire’nin, Ayasofya’nın yine ibadete açılması hedefiyle Başbakanlık’a 31.8.2016 tarihinde yapılan müracaatın bağlı kuruluş olarak Vakıflar Umum Müdüriyeti İstanbul 1. Kesim Müdürlüğü’nce reddine yönelik 19.10.2016 tarih ve 27882 sayılı süreçten hareket ederek, o sürecin dayanağı olan Ayasofya Camii’nin müzeye çevrilmesine ait 24.11.1934 tarih ve 2/1589 sayılı Bakanlar Şurası kararını iptal etmesi akıllıca değildir.

İdari yargıda dava açma müddetleri, türel süreçlerde istikrar ve inancı sağlamak için konmuştur. 1934’te yapılmış bir süreç hakkında 86 yıl sonra dava açılıp iptal ettirilebiliyorsa türel istikrardan, bunun toplulukta sağlayacağı itimattan laf edilemez.

Zira 10. Daire’nin kabulüne nazaran, uzun vakit evvel yapılmış, tamamlanmış, bitmiş süreçler hakkında dahi her vakit yapılabilecek bir müracaat ile 60 günlük dava mühleti yine başlatılabilir. Özetle İdari Yargılama Yöntemi Kanunu’nun 15. hususu 1. fıkrasının (b) bendine nazaran tıpkı kanunun 14. hususunun 3. fıkrasının (c) ve (e) bentlerindeki ‘Ehliyet’ ve ‘Süre aşımı’ cephesinden reddi gereken bir davanın kabulü ile altında Cumhuriyetin kurucusu Kemal Atatürk’ün imzası bulunan bir Bakanlar Heyeti Kararnamesi’nin iptali yanlıştır.

Danıştay 10. Dairesi, bu kararını ‘30 gün içinde Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu’na temyiz yolu açık olmak üzere’ vermiştir. Davalı konumda bulunan açılıştaki Başbakanlık konumuna artık Cumhurbaşkanlığı’nın hukuk devleti ismine temyiz yoluna gidip gitmeyeceğini önümüzdeki bir ay içinde göreceğiz. Temenni edilir ki bu karar, siyasette diyanet istismarı için beklenen bir vesile olarak kullanılmasın.”

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.