• Cum. Kas 27th, 2020

Haberci Adam

İlkeli ve Dürüst Habercilik

Çok sevdik, çok kırıldık ancak hiç vazgeçmedik

Adalet Ağaoğlu’nun en çok okunan, bilinen kitabı odur; “Bir Düğün Gecesi”. İçinde benim de olduğum o devrin gençlerini öylesine çarpmıştı ki, kendisinin de şaşırdığı üzere yıllar içinde modası hiç geçmeden kitap okumayı seven herkes tarafından okundu neredeyse! Yaşadığımız kaosu anlatıyordu, acıları, çekilenleri, bunları çekememeyi. Ve çekemeyenlerin, bütün bunlar fazla gelenlerin en sevdiği kitabı: “Ölmeye Yatmak” ve akabinde gelen “Hayır!” Bir üçlemenin anlattığı Türkiye!

İSİM SİHİRBAZI

Kitaplarına verdiği isimler Türkçeye yeni deyimler kazandırıyordu adeta. Ölmeye yatmak bunlardan biridir. Muharririn öylesine tutkunu olmuştum ki daha evvel yazdığı bütün kitaplarını alıp okumuştum. Yeni bir kitabı çıksın diye bekliyor, çıkar çıkmaz çabucak alıp bir solukta okuyordum! İstanbul’a ve gazeteciliğe geri dönüşüm onunla tanışma talihi yarattı. Sarıyer Büyükdere’deki meskenlerinde saatler süren röportajlar yapınca dost oluverdik. Eşi “Karayolcu Halim Bey”le sade, şık bir yaşantısı vardı. Birbirini tamamlayan ayrılmaz bir ikili, çınar ve sarmaşığı gibi! Kim kime tutkun, bilinmez, galiba Halim Ağaoğlu çok âşıktı eşine. Halim Ağaoğlu Karayolları Umumi Yönetici Muavini iken hizmetten alınmış olsa da Karayolcu olarak bilinen bir mühendisti, çok da esprili olduğunu sonradan öğrendik: Vefat ilanını ölmeden evvel “Ben Öldüm” diye kendisi yazmıştı ve 92 yaşında öldüğünde bu ilan yayımlanmıştı!

Ağaoğlu’nun Kitaplarına koyduğu isimler o kadar manalı, o kadar hoştu ki oğlumu dünyaya getirmeye hazırlanırken kendisinden isim anası olmasını istemiştim. Galata’da yaşadığım ve çok sevdiğim için kuleden ve Hezarfen Çelebi’den esinlenip uçuk teklifler yapınca iş başa düşmüş, oğlumun ismini kendim koymuştum! Onun isim tekliflerini beğenmedim diye aramızda espri konusu olmuştu.

DENİZE UÇTU!

Ve başına gelen o şiddetli kaza: 96’da Sarıyer’de, deniz kenarındaki kaldırımda yürürken bir aracın çarpması sonucu denize uçması, neyse ki kurtarılıp akabinde uzun bir vade hastanede kalması. Burası Türkiye, başınıza her an her şey gelebilir! Adalet Ağaoğlu’nun da başına yalnızca trafik kazası gelmiyordu elbet. Kitaplarının başına tuhaf şeyler geliyordu: Yasaklanıyor, toplatılıyor, sansüre uğruyordu. Zira Adalet Ağaoğlu, yalnızca roman yazmakla kalmıyor, dinamik bir insan hakları aktivisti olarak “Aydınlar Dilekçesi” üzere tehlikeli bildirilere imza koyuyor, 12 Mart’a, 12 Eylül’e, darbelere karşı çıkıyor, demeçler veriyordu. Zati yakın dostları da -Emil Galip Sandalcı gibi- İnsan Hakları Derneği kurucularıydı, kendisi de derneğin üyesiydi. Adalet Ağaoğlu’nun özgürlükçü kimliğiyle bildirilere imza atması güzel güzeldi da, 2010’da “Yetmez lakin evet”çilerle ortak hareket etmesi, AKP’nin yargıyı ele geçirmek için yaptığı referanduma “evet” demesine yol açacak ve bu da sevenleri arasında tartışma ve reddediş yaratacaktı. 12 Eylül basınç devrini yaşamışlar açısından antimilitarist münasebetlerle gelinen bu oyun, bugün yaşadığımız, yargının tarafsızlığını kaybedip iktidarın tesiri altına girmesine neden olacaktı ki kendisi de daha sonra verdiği demeçlerde bu tutum alışından duyduğu pişmanlığı lisana getirecek, adeta günah çıkaracaktı.

EVET DEMEYECEKTİ!

İstanbulLife’da yayımlanan Çınar Oskay’a verdiği röportajında bunun nedenlerini şöyle açıklayacaktı: “Osman Can, anayasanın demokratik raportörü diye takdim ediliyordu. Yargıda bu türlü bir bakış olması değerli. Kitabını alıp okudum. Bir gün yemeğe çağırdım, baktım kendim şarap içiyorum lakin kimse içmiyor. O vakit da anlamadım.” Sonra anlıyor yanlış adamın peşine takıldıklarını ve “Kafamı duvarlara vuruyorum” diyor. Daima daha özgür olma tutkusu. Farklı mahallelerin hoyratlıkları. Çınar Oskay’a “Babam Osmanlı’nın aydın bir adamıydı. Dindar olan babamın sesi çok hoşmuş, hafız kendisi. Yalnızca ben ortaokulu okuyayım diye Ankara’ya taşındı, okuyabildim ve fakülte bitirdim. Lakin Batılılık o kadar ciğerime işlemiş ki, babam hafız demeye utanıyorum, halbuki sanatkâr. Anamın soyu Saraybosna’dan gelme. Kasabada tüccar olan babamla nasıl buluştular da evlendiler? Ayhan (kardeşi) der ki ‘Adalet, bir aile romanı yazmadın!’ İki farklı kültür yan yana, barış içinde.”

SINEMAYA ÇEKİLEN KİTABI

Oyun oyunları da yazmış, oyunları yasaklanıyor diye roman yazayım bari demiş! Yasaklayan zihniyet, oyunu da yasaklıyor, romanı da sansürlüyor oysa! Ne kadar isterdim, kitaplarının sinemaya alınmasını. Adalet Ağaoğlu’nun çok tarafında saptamasıyla “işçi olsun diye Almanya’ya gönderdiğimiz köylüler” bir otomobil, bir radyo, bir şapka alıp dönüyordu devlete, köyünde hava atıyordu! Fikrimin İnce Gülü, Sarı Mercedesiyle köyüne dönmeye çalışan Bayram’ın yolda başına gelenlerin hikayesiydi. Tunç Okan 1992’de, İlyas Salman ve Menderes Samancılar’ın oynadığı “Sarı Mercedes” ile Fikrimin İnce Gülü’nü filme taşıdı. Sinema birçok şenlikten armağanlarla döndü.

Adalet Ağaoğlu, çok sevdiği ve su içer üzere yazdığı ürünüyle sürdürdüğü edebiyatı hayatının son yıllarında “takati kalmadığı için” devam ettiremedi. Eşinin kaybından ve memleketin geçirdiği çalkantılardan bunalıyor, yaşamaktan bile sıkılıyor, ölemiyorum diye dertleniyordu. Ancak günlük tutuyordu. Dilerim ki o günlükler yayımlanır ve biz heyecanlı bir Cumhuriyet aydınının gözünden devletin son periyodunu nasıl değerlendirdiğini okuma fırsatı buluruz.  

CEBECİ ASRİ MEZARLIĞI’NDA TOPRAĞA VERİLECEK

Tedavi gördüğü hastanede, çoklu organ yetmezliği nedeniyle hayatını kaybeden müellif Adalet Ağaoğlu’nun cenazesi, vasiyeti üzerine Boğaziçi Üniversitesinden uğurlandı. Ağaoğlu’nun cenazesi, bugün Ankara’da Kocatepe Camisi’nde öğlen namazı sonrası kılınacak cenaze namazının akabinde Cebeci Asri Mezarlığı’nda toprağa verilecek.

ADALET AĞAOĞLU KİMDİR?

Adalet Ağaoğlu 23 Ekim 1929’da Nallıhan’da dünyaya geldi. Babası, Hafız Mustafa Sümer’dir. Dört çocuklu bir ailenin 2. çocuğu ve tek kızıdır. Kardeşleri Dr. Cazip Sümer (1925-1975), oyun müellifi, oyuncu Güner Sümer (1936-1977) ve iş kişisi Ayhan Sümer’dir (1930).

İlköğrenimini Nallıhan’da tamamladıktan sonra 1938’de ailesi ile birlikte Ankara’ya yerleşti. Ortaöğrenimini Ankara Kız Lisesi’nde tamamladıktan sonra 1950 yılında Ankara Üniversitesi Lisan, Tarih ve Coğrafya Fakültesi’nin Fransız Lisanı ve Edebiyatı Bölümü’nden mezun oldu.

Edebiyata ilgisi lise hayatında şiirlerle başladı, kısa bir mühlet sonra oyun yazarlığına yöneldi. Birinci kez 1946’da Ulus gazetesinde temaşa muahezeleri yayımlayarak yazarlığa başladı.1948-50 arasında Kaynak Dergisi’nde şiirleri yayımlandı.1951-1970 yılları arasında TRT’de çeşitli hizmetlerde bulundu. Ankara Radyosu’nda hizmete başladığı yıl birinci radyo oyunu olan “Aşk Şarkısı’nı” yazdı. Radyo’da hizmet yaparken temaşa oyuncusu ve direktör dört arkadaşı ile birlikte Ankara’nın birinci hususî oyunu olan “Meydan Sahnesi”ni kurdu. Meydan Sahne Dergisi’ni çıkardı. 1953 yılında gösterim konusunda görgü ve haberini artırmak üzere Paris’e gitti. 1953’te Sevim Uzungören’le birlikte yazdığı “Bir Piyes Yazalım” temaşa oyunu tıpkı yıl Ankara’da sahnelendi.

1954 yılında mühendis Halim Ağaoğlu ile evlenen sanatçı, birinci romanını yazana kadar oyun müellifliğini sürdürdü. TRT’nin özerkliğine el konulması gerekçesiyle TRT Radyo Dairesi Başkanlığı’ndan 1970’te istifa eden sanatçı, o tarihten bu yana yazarlıktan farklı bir işle uğraşmadı. Edebiyat ömrünün kimi devirlerinde “Remüs Tealada” ve “Parker Quinck” üzere takma isimler kullanmıştı.

Birinci romanı “Ölmeye Yatmak”, 1973’te yayımlandı. “Ölmeye Yatmak”, daha sonra yazdığı “Bir Düğün Gecesi” (1979) ve “Hayır” (1989) isimli romanlarla bir üçleme oluşturdu ve birçok armağan kazandı. “Bir Düğün Gecesi” ve “Hayır” romanları yayımlanır yayımlanmaz, 2. romanı olan “Fikrimin İnce Gülü”, dördüncü basımında toplatıldı. “Fikrimin İnce Gülü” romanı hakkında, “askeri kuvvetleri tahkir ve tezyif (küçük düşürmek)” suçlamasıyla hakkında 1981 yılında dava açılan Ağaoğlu, iki yıl süren davanın akabinde aklandı. “Düğün Gecesi” ise soruşturma aşamasında kaldı.

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.