18° Açık

Baksı kendi kıssasını yazdı

Seray Şahinler – Bayburt’un bir dağ köyünde kurulan Baksı, kültürel gücün tayin ettiği coğrafyalara karşı durarak başlayan bir kültür hareketi …
Kültür Sanat - Ağustos 22, 2021 9:46 am A A
Seray Şahinler – Bayburt’un bir dağ köyünde kurulan Baksı, kültürel gücün tayin ettiği coğrafyalara karşı durarak başlayan bir kültür hareketi… Prof. Dr. Hüsamettin Koçan’ın hem köklerine hem sanat dünyasına armağanı olan Baksı, vakfı, müzesi, stantları, özgün projeleri, destekçileri ve en değerlisi hem Baksılıların hem sanatseverlerin takviyesiyle 20 yılı geride bıraktı. Koçan ile hem geçen 20 yılı hem müzenin yeni standı “Kıraçta Heykel”i konuştuk.

Baksı’nın serüveni 20. yaşını kutluyor. Bir tohumdan filizlenen ve kök salan bir müze var karşımızda. 20 yıl Baksı için nasıl geçti?

20 yıl Baksı için aslında göz açıp kapayıncaya kadar geçti diyebiliriz. O kadar süratli, o kadar üretken, o kadar beklenti ve heyecan dolu ki… Hayal üzere bir 20 yıl. Baksı’nın temelini attığımız vakit doğan çocukları artık görünce ve onların Baksı ile yaşıtlığını düşününce aslında çok da uzun bir süreymiş üzere geliyor bana. Ancak sunduğu heyecan, insan halleri, dayanışma ve adanmışlık duygusu galiba bizim hayatımızın birebir vakitte en manalı 20 yılını oluşturdu.

Büyük kentlerin dışında, nispeten güç bir coğrafyada müze kurarak kültürel bir davette bulundunuz. Baksı bu noktada sembolik ve öncü bir yerde duruyor üzere, ne dersiniz? Bu size nasıl sorumluluk yükledi?

Benim neslim sanatın hayata en geniş manada yayılmasını istek eden bir nesil. Merkezlere hürmetimiz vardı lakin merkezler bizim için kâfi değildi. İnsanın olduğu her yere gitmek istiyorduk. Bilhassa benim bu hususta büyük bir inançla sarıldığım bir ana fikrim vardı. Global kültür haritalarının ürettiği sistemler insanlara yenilik değil, elverişli trafikler sunuyor. Onların dışında farklı alternatifler yokmuş üzere düşünülüyor. Halbuki insanın olduğu her yerde farklı coğrafyalar, farklı beklentiler, farklı kıssalar var ve bunları gözden kaçırmamak gerekiyor. Baksı aslında bütün bu gerçeklerden yola çıkarak, bir sanatkarın kendi öyküsüne, kendi bağlılıklarına geri dönmesi sıkıntısıdır. Hayatı boyunca oğlunun sezgilerine alan açmış babaya bir teşekkür projesidir. O nedenle bu kıssa merkezin dışında oluşuyordu ve orada kök salsın istedim. Orada kendi öykümle yine buluşsun istedim.

Baksı geçmişten bugüne binlerce ziyaretçiyi ağırladı. Pek çok kıymetli standa mesken sahipliği yaptı ve kıymetli mükafatların sahibi oldu. 20 yıla dönüp bakınca ne görüyorsunuz, hayallerinizi gerçekleştirdiniz mi?

Başlangıçta babama teşekkür için kütüphanesi olan bir köy konağı düşünmüştük. Bu türlü dünya ölçeğinde isminden kelam ettirmesi, çok sayıda mükafata bedel görülmesi, büyük stantlar gerçekleştirmesi ve büyük sorunlar üstüne düşünme tabanı oluşturması konusunda rastgele bir fikrimiz, beklentimiz yoktu. Biz yalnızca kazmayı vurduk, gerisinden Baksı kendi kıssasını kendi oluşturdu. Münasebetiyle Baksı hiç planlamadığı kadar büyüdü, gelişti ve kurumsallaştı. Bunları planlamış olsaydım zati bu projeyi başaramazdık. Geçmiş kıssanın bitip gitmesine seyirci kalmanın da, onu tekrarlayarak gelecek hayallerinin bir kenara itilmesinin de yanlış olduğuna inanan bir bakış açısıyla, insanlara bir model önermesi olması ve herkesi etrafına çağırması Baksı’nın en büyük başarısıdır diye düşünüyorum.

Bu sefer Baksı zirvesini heykellerle kuşatıyorsunuz. “Kıraçta Heykel” Baksı’nın 20. yılında izleyiciye ne söylüyor?

Heykelin kapalı alandaki büyük klasik tarihi bana daima biraz hüzün vermiştir, hiç kımıldamadan bildiri vermeye çalışması, bana bir kısıtlılık olarak gözükmüştür. Halbuki heykel üç boyutuyla, farklı ışıklarla derin sözler sunabilme kapasitesine sahip. İstedim ki bizim Huykesen ağacı üzere bu heykeller de gün ışığına çıksınlar. O kıraç doruğun üzerinden, o güzelim Soğanlı dağları  görüntüsüne tanıklık etsinler. Ve de değişen ışıklar içerisinde bize farklı bildiriler sunsunlar. Hatta o kıraçta beşerler hareket ettikçe heykelin görsel manasına katkıda bulunsunlar. Hatta oraya kar yağdığı vakit heykellerin görsel manası daha da çoğalsın. Ortamın, coğrafyanın bir kesimi olsunlar istedik. Bu da son derece farklı bir birliktelik ortaya çıkardı. Ve böylelikle en yalın tabiatla sanat iç içe bir biçimde, kurgusal olmayan bir yerde beşerle buluştu.

Bundan sonraki amaçlarınız, planlarınız neler? Baksı’nın ikinci 20 yılında kelamı ne olacak?

Baksı’nın bitmez tükenmez bir teklifler dünyası var, sürdürülebilirlikle ilgili çalışmalarımız var. Bunlardan biri bulunduğumuz coğrafyada nadasa bırakılmış toprakların organik tarımla daha da verimli hale getirilmesi. Oburu ise bayan istihdamı. Bu bizim açımızdan son derece kıymetli bir mevzu. Bayburt’ta Tabanlıoğlu Mimarlık tarafından tasarlanan ve milletlerarası ödül sahibi Bayan İstihdam Merkezi projemizi gerçekleştirme teşebbüsü en sıcak ve öncelikli projemiz. Ayrıyeten “Güç Kadında” üst başlığını taşıyan, bayanlar dünyasından oluşan bir teşebbüsle bu projeyi ileriye taşımayı hedefliyoruz. Burayı bayanların işledikleri, yürüttükleri bir merkez haline getirmek ve bayanın ülkemizde farklı alanlardaki temsil alanını genişletmek istiyoruz. Onun için de sanat, kültür, iktisat, siyaset dünyasından adanmışlık gizemiyle donatılmış bayanları bir ortaya getirmeye dair ağır bir çalışmamız kelam konusu. Öte yandan Baksı olarak burs vermeye devam edeceğiz. Önümüzdeki dönem Yetenek Geliştirme Merkezi’nin birincisini Bayburt’ta kuracağız. Sonra onu yaygınlaştırmayı düşünüyoruz. Mayıs ayında ise Osman Dinç’in “Gözlemevi” standını Baksı’da açacağız. Ve Türkiye’de sivil ağın genişletilmesi konusunda çalışmalar yürüteceğiz.

 Anadolu’dan dünyaya seslenmek kıymetli

Anadolu’dan dünyaya sanatla seslenmek neden kıymetliydi sizce?

Anadolu’dan dünyaya seslenmek çok değerli. Zira Anadolu dünyanın en varlıklı kültür havzalarından biri. Buradaki bozkırın kendine ilişkin bir özgünlüğü olduğuna inanıyorum. Biz ona manasını yitirmiş motifler üzere bakıyoruz. Halbuki o mana derinliğine herkesin ihtiyacı var. Günümüz dünyasında özgün bir şey üretmezseniz tüketici rolüne adaysınız demektir. Bu toprakların zenginliği, özgünlüğü bize üretme talihini veriyordu. Biz de oradan başlayarak cümlelerimizi kurmayı denedik. Çağımızın büyük gürültüsü ve gücü içerisinde sessizleşmeye terk edilmiş derin çeşitliliği, coşkuyu, o destansı hayatları gündeme getirmeye çalışıyoruz. Umut ediyorum ki Baksı ileride bu destanlardan biri olacaktır.

Abartılı formlar heykel olamaz

Heykelin çok tartışıldığı bir devirdeyiz. Bilhassa Anadolu’nun farklı kentlerindeki tuhaf heykeller gündemimizde. Bu tartışmaya nasıl bakıyorsunuz?

Anadolu’muzda bu kadar büyük bir görsel gelenek olmasına karşın ne yazık ki kentlerimizde idareler tarafından kitsch diye isimlendirebileceğimiz, ne idüğü meçhul, abartı ve estetik kriterlerden mahrum birtakım formlar heykel diye öneriliyor. Bunlar aslında sanatkarların ürettikleri heykeller olamaz. Zira sanatkarın kendisi bir şey tasarladığı vakit onu ne yazık ki yöneticiler ön kısma çekmiyorlar. Ben bu formların tümüne birden bizim kent yöneticilerinin kültürel düzeyinin bir göstergesi olarak bakıyorum. Birtakım arkadaşlarımız bunlar için Türk pop art’ı olabilir mi dediler ancak toplumun içinden gelen teklifler değil bunlar. Büsbütün yönetici sınıfın istediklerini gerçekleştirebilecek mütevazılıktaki insanlara yaptırılmış işlerdir ve bunlara heykel dememek çok faydalı olur. Baksı’daki heykellerimize gelince, bunlar büsbütün sanatkarların bilererek, isteyerek, arayarak yarattıkları formlardır. Orada kimsenin bir önerisi yahut katkısı yoktur. Ve de isteriz ki bu manada kentlerde sanatkarlara alanlar açılsın. Tahminen bu yolla kent estetiğine sanatın katkısı çok daha uygun temsil edilir.

Kültür Sanat - 9:46 am A A
BENZER HABERLER

YORUM BIRAK

YORUMLAR

Hiç yorum yapılmamış.